Azerbaycan’ın Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği seçim sürecinde Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) adayı Lana Zaki Nusseibeh’in adaylığını memnuniyetle karşılaması, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki diplomatik ilişkiler ve bölgesel ittifaklar üzerine tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, 27 Ekim’de yaptığı açıklamada BAE’nin Nusseibeh’i aday gösterme girişimini memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Açıklamada BM Genel Sekreterliği seçim sürecinin adayların mesleki nitelikleri, diplomatik tecrübeleri ve uzlaşma kabiliyetleri temelinde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Türkiye ise 30 Ekim 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı mektubuyla Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nu BM Genel Sekreterliği için resmen aday gösterdi. Böylece Ankara ile Bakü’nün aynı seçim sürecinde farklı adaylara yönelik tutumları dikkat çekici bir diplomatik başlık hâline geldi.
AZERBAYCAN’IN İSRAİL VE BATI İLE İLİŞKİLERİ
Tartışmanın bir diğer boyutunu Azerbaycan’ın İsrail ve Batılı ülkelerle geliştirdiği ilişkiler oluşturuyor. ABD ile Azerbaycan arasında Şubat 2026’da imzalanan stratejik ortaklık belgesi; savunma, enerji güvenliği, yapay zekâ ve terörle mücadele gibi alanlarda iş birliğini kapsıyor.
Bakü’nün İsrail ile ilişkileri de bölgesel siyasetin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Bu ilişkiler, özellikle İran’la yaşanan gerilimler ve Türkiye’nin Filistin meselesindeki tutumuyla birlikte değerlendirildiğinde daha geniş bir jeopolitik tartışmanın parçası hâline geliyor.
15 Ekim’de Bakü’de düzenlenen Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Zirvesi’nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un konuşması sırasında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Türkiye heyetinin salonu terk etmesi de Ankara ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılığını görünür kılan gelişmelerden biri olmuştu. Türkiye’nin yanı sıra 10’dan fazla ülkenin temsilcisi de salondan ayrılmıştı.
İRAN GERİLİMİ AZERBAYCAN AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
Azerbaycan’ın dış politika tercihleri bakımından en hassas başlıklardan biri ise İran’la ilişkiler. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî seçenekleri ve bölgedeki güvenlik gerilimi, Güney Kafkasya’daki dengeler açısından da yakından izleniyor.
Bu çerçevede bazı siyasi değerlendirmelerde, İran ile olası bir çatışmanın Azerbaycan’ı da doğrudan etkileyebileceği uyarısı yapılıyor. İran’ın kuzeyinde yaşayan geniş Azerbaycan Türkü nüfusunun ve iki ülke arasındaki tarihî, kültürel bağların böyle bir süreçte nasıl bir rol oynayacağı ise önemli bir soru olarak öne çıkıyor.
Ancak İran’ın muhtemel bir çatışmada doğrudan Azerbaycan’ı hedef alacağı veya ülkenin toprak bütünlüğünü bozmayı amaçlayan bir planın bulunduğu yönündeki iddialar, şu aşamada doğrulanmış gelişmeler değil; siyasi yorum ve öngörü niteliği taşıyor.
“TÜRKİYE İLE AZERBAYCAN ARASINDAKİ DENGE KORUNMALI”
Tartışmaya konu olan değerlendirmede, Aliyev yönetiminin İsrail ve Batılı ülkelerle geliştirdiği ilişkilerin Türkiye ile geleneksel kardeşlik bağlarını zedeleyebileceği ileri sürülüyor. Özellikle Türkiye’nin Filistin konusundaki tutumu ile Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri arasındaki farklılaşmanın, iki ülkeyi bazı uluslararası meselelerde farklı pozisyonlara taşıyabileceği belirtiliyor.
Değerlendirmede ayrıca, İran’daki olası bir siyasi veya toprak bütünlüğü krizinin Azerbaycan açısından ağır sonuçlar doğurabileceği savunuluyor. Aliyev yönetiminin İran’daki Azerbaycan Türkü nüfusunu bölgesel siyasette bir araç olarak görmesinin ciddi bir stratejik yanılgı olabileceği öne sürülüyor.
Yazının temel uyarısı ise Azerbaycan’ın dış politika tercihlerinde Türkiye ile ilişkilerini ve bölgesel istikrarı gözetmesi gerektiği yönünde.
Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler, yalnızca güncel diplomatik tercihlerle sınırlı olmayan tarihî, toplumsal ve stratejik bağlara dayanıyor. BM Genel Sekreterliği adaylığı üzerinden ortaya çıkan görüş ayrılığının bu ilişkilerin geleceğine nasıl yansıyacağı ise önümüzdeki dönemin önemli diplomatik başlıklarından biri olacak.